Hoe groei ik in Cutting Edge Leadership? De kunst van zelfleiderschap

We leven in een tijd waarin de wind uit onverwachte hoeken waait en de kaarten bijna dagelijks opnieuw worden geschud. Misschien herken je het wel in je eigen organisatie: je stippelt een koers uit voor de komende jaren, maar voor de inkt van het strategisch plan droog is, dwingt de realiteit je alweer tot aanpassingen. Ik merk dit in mijn eigen leven en werk ook. De tijd dat we de toekomst konden berekenen met spreadsheets en statische vijfjarenplannen ligt definitief achter ons.

Als leider sta je vandaag de dag in een permanent, strategisch spanningsveld. Hoe leid je met vaste hand als de grond onder je voeten voortdurend beweegt? Het is de kunst van het surfen op de golven, in plaats van erdoor verzwolgen te worden.

De essentie van Cutting Edge Leadership

Om in deze dynamische wereld effectief te blijven, hebben we een leiderschapsstijl nodig die acteert op het scherpst van de snede. Bij xpand noemen we dit: Cutting Edge Leadership. Dit leiderschap rust, net als een stevig gebouw, op twee dragende, complementaire pilaren die elkaar in evenwicht houden. Het zijn twee co-essentials die we nooit los van elkaar mogen zien:

1. Strategisch scherp doorzetten (Competence): Dit is de heldere, harde kant. Het vraagt om resultaatgerichtheid, een gezond 'kill-instinct' en het vermogen om complexe situaties snel te doorgronden om gedurfde keuzes te maken. Niet pappen en nathouden, maar durven snijden waar dat nodig is.
2. Empathisch verbindend leiden (Character): Strategische scherpte zonder menselijkheid wordt kil en destructief. Deze kant gaat over het ontwikkelen, uitdagen en meenemen van mensen. Het is dienend leiderschap dat rust op oprechte waardering.

In de regel heeft elke leidinggevende een natuurlijke voorkeur voor een van deze twee stijlen. Zelf ben ik bijvoorbeeld duidelijk meer gemotiveerd om mensen te ontwikkelen en te inspireren. Ik droom graag en ontwerp concepten, maar de hardere focus van het strategisch scherpe keuzes maken is niet mijn natuurlijke voorkeurstijl. Daarom zorg ik er altijd voor dat collega's mij op dat vlak aanvullen.

En toch, uiteindelijk is het ook mijn persoonlijke taak om in beide richtingen te groeien om de komende jaren professioneel leiding te kunnen geven. We moeten beide kanten in onszelf ontwikkelen.

Het fundament: Vier dimensies

Op basis van onze ervaringen met het begeleiden van duizenden leidinggevenden, hebben we dit concept vertaald naar vier concrete competenties. Twee hiervan zijn naar binnen gericht, en twee naar buiten:

• Naar binnen gericht: Zelfleiderschap & Systeemstrategisch design
• Naar buiten gericht: Relationele intelligentie & Bezielend leiderschap

In dit artikel wil ik je meenemen op een kleine reis langs de allereerste, meest fundamentele bouwsteen: Zelfleiderschap. Want wie zichzelf niet kan leiden, kan ook een ander niet gidsen. Zeker in een turbulente omgeving is het essentieel dat je bewust tijd en energie investeert in je eigen professionaliteit en gezondheid.

Dit rust op drie onmisbare kerncompetenties.

1. Zelfreflectie en zelflerend vermogen

Leidinggevenden die zichzelf niet meer reflecteren en weigeren te blijven leren, gaan op een gegeven moment onherroepelijk ten onder aan hun eigen blinde vlekken. Hoe geniaal of succesvol je ook bent: wie zichzelf geen leiding meer geeft, graaft zijn eigen valkuil.

De bekende denker Francis Frei herinnert ons eraan dat leiderschap in de eerste plaats draait om het creëren van de juiste condities voor anderen, maar dat begint bij een diepe eerlijkheid naar jezelf.

"Niet waar je zou wensen dat je stond, maar waar je vandaag daadwerkelijk staat — dat is het startpunt van elke echte groei."

Zelf neem ik daarom bewust één dag per maand de tijd voor zelfreflectie. Een dag zonder operationele waan van de dag. Een dag om nieuwe inzichten te ontwikkelen, te lezen, te schrijven en simpelweg tijd met mezelf door te brengen. Het helpt me om de ruis te filteren en weer scherp te zien wat er werkelijk toe doet.

2. Veerkracht en energiebalans

Leidinggeven in een dynamische wereld is topsport. We noemen dit binnen xpand ook wel 'riding the dragon'. Als je vecht tegen de draak van verandering en stress, raak je uitgeput. Maar als je leert de draak te berijden, gebruik je zijn opwaartse kracht en de thermiek om boven de storm uit te stijgen.

Topsporters werken continu aan hun veerkracht en gezondheid. Als leider dien jij dat ook te doen. Stel jezelf eens de volgende drie vragen:

• Wat geeft mij echt energie?
• Wat vreet op dit moment mijn energie weg?
• Wat zijn mijn persoonlijke energieherstellers waar ik dagelijks, wekelijks en maandelijks kan bijtanken?

Veerkracht is geen toeval; het is het resultaat van bewuste keuzes in beweging, slaap, voeding en stilte.

3. Ritme en leefregels

Als alles om je heen voortdurend in beweging is, heb je ankers nodig voor je emotionele en mentale gezondheid. Vroeger sprak men al over de klassieke drieslag: rust, reinheid en regelmaat. In het moderne leiderschap vertalen we dit naar bewuste leefregels en rituelen.

Leefregels zijn geen knellende wetten, maar juist dragende structuren die je zelf inricht om gezond te blijven in een veeleisend leven. Voor mij persoonlijk zijn dit een aantal vaste rituelen:

• De ochtend: Altijd twintig minuten ontbijten en lezen aan een rustig gedekte tafel.
• De avond: Voor het slapengaan twintig minuten wandelen met mijn hond Archie om de dag los te laten.
• De nacht: Prioriteit geven aan minimaal zeven tot acht uur slaap.
• De relatie: Samen met mijn vrouw Silvia vier keer per jaar op een korte vakantie of herstel-weekend gaan.
• De geest: Drie boeken per maand lezen voor intellectuele voeding, en één keer per week ruimte maken voor spirituele input en ontmoetingen die inspireren.

Meesterschap groeit altijd in kleine, gestage stappen. Je hoeft niet morgen direct je hele leven om te gooien, maar je kunt vandaag wel één nieuwe gewoonte omarmen.

Jouw eerste stap

Zelfleiderschap is de onzichtbare fundering van het gebouw dat we leiderschap noemen. Zonder een stevig fundament stort het dak vroeg of laat in bij de eerste storm.

Ik wil je uitnodigen om hier eens heel rustig en eerlijk bij stil te staan. Waar sta je op dit moment als het gaat om jouw eigen zelfleiderschap? Wat is één kleine, praktische leefregel die jij deze week kunt introduceren om jouw veerkracht te vergroten?

Hartelijke groet,

Paul Donders