Niet klem tussen twee vuren: hoe je van sandwichman een strategische middenvelder wordt

Ik herken het zo goed bij de vele leiders die ik mag ontmoeten, en eerlijk gezegd ook weleens bij mezelf. Je staat in de vroege ochtend bij het koffiezetapparaat, kijkt naar de takenlijst voor die dag en voelt de druk aan twee kanten duwen. Van bovenaf komt de roep om meer productie, hogere kwaliteit, snellere doorlooptijden en dat alles met minder mensen. En van de werkvloer hoor je de terechte zorgen: 'Paul, hoe vangen we de zieken op? Snappen ze daarboven wel wat hier echt gebeurt?'

Op zo’n moment voel je je geen leider, maar een sandwichman of sandwichvrouw. Klemgezet tussen twee werelden, constant bezig met het incasseren van klappen, het sussen van brandjes en het vertalen van druk. Het is een positie waarin je doodmoe wordt, waarin het voelt alsof het nooit goed genoeg is. Maar het is niet de enige weg.

van de sandwichman of sandwichvrouw naar de middenvelder :

Om los te komen van de bijna automatische attitude : "het heeft uiteindelijk toch geen zin", heb je een andere mindset nodig. Een manier van denken en jezelf opstellen in het grotere geheel, zodat je meer het gevoel van grip ervaart en zelf in alle richtingen invloed kunt nemen.

Laat me je meenemen naar het voetbalveld om dit concreet te maken. Denk eens aan de middenvelder. De middenvelder staat weliswaar ook in het midden, net als de sandwichman, maar zijn beleving is totaal anders. Hij is geen slachtoffer van de bal die toevallig zijn kant op geschoten wordt. Nee, de middenvelder is de spelmaker. Hij vangt de bal op, kijkt om zich heen, verdeelt het spel en stuurt aan. Hij kijkt niet alleen naar voren (boven) of naar achteren (beneden), maar blinkt uit in het kijken naar links en rechts. Hij overziet het hele speelveld en bepaalt de dynamiek.

De sandwichman probeert de druk van het systeem te overleven; de middenvelder kiest zijn uitdagingen en geeft vorm aan het systeem.

De bekende denker Francis Frei schreef ooit dat vertrouwen rust op drie cruciale pijlers: authenticiteit, empathie en logica. De sandwichman verliest vaak zijn authenticiteit omdat hij alleen nog maar filtert en overleeft. De middenvelder daarentegen gebruikt empathie naar zijn team én naar zijn eigen leidinggevenden, en brengt met logica rust in het spel.

Het speelveld vergroten: kijk naar links en rechts

Als middenvelder in een organisatie is het de kunst om je blikveld te verruimen. De sandwichman kijkt uitsluitend verticaal: wat moet ik van boven naar beneden brengen? De middenvelder kijkt horizontaal.

Wie staan er aan jouw rechterkant? Dat zijn je collega-middenvelders, de andere teamleiders of afdelingshoofden. Vaak zitten zij in precies hetzelfde schuitje. Door met hen op te trekken, wissel je ervaringen uit en vorm je een front van gezonde logica. En wie staan er aan je linkerkant? Dat zijn misschien wel je klanten, de patiënten, of de scholieren die jouw organisatie bezoekt.

Als je het grotere geheel gaat zien, verschuift je mindset. Je bent niet langer de buffer die de klappen opvangt, maar de verbinder die zorgt dat de juiste energie naar de juiste plek stroomt.

Drie praktische stappen om de regie te pakken

De verandering van sandwichman naar middenvelder gebeurt niet van vandaag op morgen. Het vraagt om kleine, bewuste stappen. Niet om perfectie, maar om groeiruimte.

1. Ken jezelf (Jouw kompas)Als je niet weet waar je eigen grenzen, waarden en kwaliteiten liggen, word je speelbal van de waan van de dag. Neem geregeld even de tijd voor stilte. Wat heb jij nodig om veerkrachtig te blijven? Hoe communiceer jij het liefst onder druk?

2. Ken je medespelers (De verbinding)Verdiep je echt in de ander. Wat zijn de werkelijke verwachtingen en frustraties van jouw leidinggevende? En wat leeft er op de werkvloer? Door met empathie te luisteren, kun je verwachtingen managen in plaats van ze alleen maar lijdzaam te ondergaan.

3. Bouw aan gezonde rituelenEen high-trust organisatie kan niet zonder rituelen. Plan vaste momenten in voor feedback en oprechte waardering. Maak de mensen die door besluiten geraakt worden, tot deelnemers van de oplossing.

Waar sta jij op het veld?

Het is een marathon, geen sprint. Jouw rol in het midden is cruciaal; jij bent degene die de cultuur aan de basis daadwerkelijk vormgeeft. Zonder jouw gezonde leiderschap kan de top nog zulke mooie plannen bedenken, maar bereiken ze de werkvloer nooit met de juiste bezieling.

Ik wil je uitnodigen om deze week eens eerlijk te reflecteren op je eigen positie. Waar sta je op dit moment écht — niet waar je zou wensen dat je stond, maar in de rauwe realiteit van alledag? Voel je je vaker de sandwichman of de middenvelder? En wat is één kleine, haalbare stap die je vandaag kunt zetten om weer de spelmaker te worden?

Hartelijke groet,

Paul Donders